THIẾU LÂN Ở CÂY TRỒNG: DẤU HIỆU LÁ TÍM, RỄ KÉM VÀ CÁCH KHẮC PHỤC

Thiếu lân ở cây trồng là nguyên nhân thường gặp khiến cây con chậm lớn, rễ ít, lá già ngả tím đỏ và lúa đẻ nhánh kém, nhất là trên đất chua phèn miền Tây. Điều làm bà con khó hiểu là nhiều ruộng vườn đã bón lân đủ mà cây vẫn "đói". Lý do nằm ở đất: khi đất chua, lân bị sắt và nhôm khóa lại, rễ không hút được. Bài này giúp bà con nhận biết sớm, hiểu nguyên nhân và bón lân sao cho cây dùng được nhiều nhất.

Dấu hiệu nhận biết thiếu lân ở cây trồng

Lân di chuyển được trong cây, nên khi thiếu, cây rút lân từ lá già nuôi lá non. Vì vậy triệu chứng luôn hiện ở lá già phía dưới trước.

• Cây lùn, chậm lớn: thân nhỏ, lá hẹp và dựng đứng, cây trong ruộng không đều.
• Lá già xanh đậm rồi ngả tím đỏ: màu tím chạy dọc mép lá, rõ nhất trên bắp và cây con; trời lạnh, đất ướt càng dễ thấy.
• Bộ rễ ít và ngắn: nhổ lên thấy rễ thưa, ít rễ tơ trắng.
• Lúa đẻ nhánh ít: bụi lúa ốm, số chồi hữu hiệu thấp, trổ chậm và chín trễ hơn ruộng xung quanh.
• Cây ăn trái, rau màu: ra hoa ít, đậu trái kém, trái chín chậm.

Bà con lưu ý phân biệt: thiếu đạm thì lá già vàng nhạt đều; thiếu kali thì lá già cháy mép; còn thiếu lân thì lá xanh đậm, tối màu rồi mới chuyển tím.

Vai trò của lân và vì sao bón rồi cây vẫn thiếu

Lân làm gì cho cây?

Lân tham gia vận chuyển năng lượng trong cây, là thành phần của vật chất di truyền. Cây đủ lân thì ra rễ mạnh, đẻ nhánh khỏe, thân cứng, phân hóa mầm hoa tốt, chín sớm và hạt chắc. Cây cần lân nhiều nhất ngay từ đầu vụ, lúc bộ rễ còn nhỏ và chưa vươn xa được.

Đất chua phèn khóa lân

Các nghiên cứu khoa học cho thấy lân trong đất dễ tiêu nhất khi pH khoảng 6–7. Khi đất chua, sắt và nhôm hòa tan nhiều, kết hợp với lân thành dạng cây không hút được; pH dưới 5 thì khả năng giữ chặt lân của đất tăng lên rất mạnh. Đây đúng là tình trạng của đất phèn ở Đồng Tháp Mười, Tứ giác Long Xuyên và nhiều vùng trũng miền Tây. Bà con xem thêm bài pH đất ảnh hưởng thế nào đến cây trồng.

Lân gần như đứng yên trong đất

Khác với đạm và kali, lân di chuyển rất ít trong đất, bón ở đâu gần như nằm ở đó. Rễ phải mọc tới nơi mới hút được. Khi rễ yếu vì phèn, ngộ độc hữu cơ đầu vụ, tuyến trùng hay úng nước, cây thiếu lân dù trong đất vẫn còn.

Hiệu suất sử dụng lân thấp

Thử nghiệm cho thấy trong vụ đầu cây chỉ dùng được khoảng 5–30% lượng lân đã bón; ngay cả khi canh tác tốt, hiệu suất thường dưới 20%. Phần còn lại bị đất giữ. Vì vậy bón thật nhiều lân không giải quyết được gốc vấn đề, quan trọng là bón đúng lúc, đúng chỗ và sửa đất.

Biện pháp khắc phục thiếu lân

1. Sửa đất trước khi bón lân

Đo pH đất đầu vụ. Đất chua thì rửa phèn, bón vôi hoặc dùng chế phẩm nâng pH trước, sau đó mới bón lân. Tham khảo giải pháp nâng pH đất cấp tốc.

2. Bón lân sớm và đặt gần rễ

Bón lót hoặc bón ngay đầu vụ; bón muộn thì cây đã qua giai đoạn cần lân nhất. Trên đất giữ lân mạnh, bón tập trung gần vùng rễ cho hiệu quả cao hơn rải đều khắp mặt đất, vì lân ít tiếp xúc với đất nên ít bị khóa. Với cây ăn trái, bón theo hình chiếu tán, nơi nhiều rễ tơ.

3. Tăng hữu cơ cho đất

Chất hữu cơ, humic và fulvic bao lấy sắt, nhôm, giúp giảm lượng lân bị khóa, đồng thời nuôi vi sinh vật đất, là lực lượng chuyển lân khó tiêu thành dạng dễ tiêu. Đất ấm, ẩm vừa và tơi xốp thì quá trình này diễn ra tốt.

4. Giữ bộ rễ khỏe

Ruộng lúa: xử lý rơm rạ kỹ, không để ngộ độc hữu cơ đầu vụ. Vườn cây: lên liếp, thoát nước tốt, không để đọng nước sau mưa. Mùa khô sắp tới bà con cũng cần chuẩn bị ứng phó hạn mặn để rễ không bị tổn thương.

Giải pháp từ Giang Tây

• G- P25 (bao 25kg): Lân trắng tạo mầm 25%, hấp thụ nhanh sau 7 ngày, nhập khẩu. Đặt qua Facebook 11.880đ/kg (giá gốc 13.200đ/kg).
• GF Extra 80 OM (bao 25kg): Hữu cơ nở 80 OM; NPK 3-2-2, Humic 2%, Fulvic 2%. Đặt qua Facebook 12.600đ/kg (giá gốc 14.000đ/kg).
• Boost Extra (500ml): Tăng pH cấp tốc sau 30 phút; không tuột pH sau 1 tháng. Đặt qua Facebook 113.400đ (giá gốc 126.000đ).

Dùng theo hướng dẫn trên nhãn. Miễn phí giao hàng đơn từ 300.000đ.

Câu hỏi thường gặp

Lá tím có chắc là thiếu lân không?

Không hẳn. Một số giống có sẵn sắc tím, cây con gặp lạnh hoặc rễ bị tổn thương cũng tím lá. Nếu lá tím kèm cây lùn, rễ ít, xuất hiện từ lá già và ruộng trên đất chua thì khả năng thiếu lân cao.

Đất phèn có nên bón thật nhiều lân?

Không nên bón dồn một lần. Nên hạ phèn, nâng pH, bổ sung hữu cơ trước, rồi bón lân sớm, đặt gần vùng rễ. Làm vậy cây dùng được nhiều lân hơn và đỡ tốn phân.

Cây đã thiếu lân giữa vụ thì làm sao?

Kiểm tra lại pH và bộ rễ trước. Sửa nước, sửa đất cho rễ khỏe rồi bổ sung lân dạng dễ tiêu theo hướng dẫn trên nhãn. Vụ sau cần bón lót lân sớm hơn.

Bà con cần tư vấn cách xử lý thiếu lân cho ruộng lúa, vườn cây của mình, hãy gọi 0967 293 909 hoặc nhắn tin fanpage CH VTNN Giang Tây để được hỗ trợ.