BỆNH THÁN THƯ TRÊN ỚT: DẤU HIỆU NHẬN BIẾT VÀ CÁCH PHÒNG TRỊ

Bệnh thán thư trên ớt (bà con còn gọi là bệnh cháy trái, nổ trái) là bệnh làm mất trái nặng nhất trên cây ớt ở vùng nóng ẩm như miền Tây. Trái đang chuyển màu, sắp tới lứa hái thì nổi đốm lõm, vài ngày sau thối khô rồi rụng. Bài này giúp bà con nhận biết bệnh sớm, hiểu vì sao bệnh bùng nhanh và cách phòng trị cho đúng lúc.

Trái ớt bị thán thư: vết lõm sậm màu, trái teo tóp. Ảnh: Saxena và cs. 2016/Frontiers in Microbiology, CC BY 4.0

Dấu hiệu nhận biết bệnh thán thư trên ớt

• Trên trái: lúc đầu là đốm nhỏ, hơi lõm, màu vàng sậm. Gặp trời ẩm, đốm lan rộng, sẫm màu, nhiều đốm nhập lại với nhau. Một trái có thể mang nhiều vết bệnh.
• Vòng đồng tâm: trên vết bệnh nổi các vòng tròn đồng tâm, có lớp bào tử màu hồng cam, về sau chuyển đen. Trái biến dạng, teo tóp, khô rồi rụng.
• Trên lá: đốm nâu không đều, viền nâu sậm. Lá thường ít thấy bệnh dù trái đã bị nặng, nên bà con đừng chỉ nhìn lá mà chủ quan.
• Cây con: nấm nằm trong hạt giống có thể làm chết rạp cây con trong vườn ươm.
• Sau thu hoạch: trái hái về nhìn còn lành nhưng vài ngày sau mới lộ vết thối, làm mất giá khi bán.

Trái bệnh thối ngay trên cây là nguồn lây cho cả ruộng. Ảnh: DannykhorskhiLXII/Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Nguyên nhân và điều kiện phát sinh

Bệnh do nhóm nấm Colletotrichum gây ra. Các nghiên cứu ở châu Á cho thấy có nhiều loài nấm cùng gây bệnh trên ớt, độ độc mạnh yếu khác nhau, nên bệnh khó phòng nếu chỉ trông vào một biện pháp.

• Thời tiết ấm, ẩm: nấm phát triển mạnh ở khoảng 27°C, ẩm độ không khí trên 80%. Lá và trái ướt càng lâu thì bệnh càng nặng.
• Lây theo nước: bào tử theo giọt mưa, nước tưới văng từ trái bệnh sang trái lành.
• Nguồn bệnh: nấm tồn tại trong xác cây, trái rụng, trên cỏ dại và các cây khác, và có thể nằm sẵn trong hạt giống.
• Nhiễm sớm, lộ muộn: nấm có thể nhiễm từ lúc trái còn xanh nhưng tới khi trái gần chín mới lộ triệu chứng, nên bà con thường phát hiện trễ.

Các nghiên cứu ghi nhận ở nhiều nước châu Á, thán thư có thể làm mất 10–80% lượng trái bán được. Ở miền Tây, bệnh hay nặng vào các đợt mưa dầm, sương mù nhiều và trên ruộng trồng dày, tưới phun.

Đốm bệnh trên lá ớt. Ảnh: Saxena và cs. 2016/Frontiers in Microbiology, CC BY 4.0

Biện pháp phòng trừ bệnh thán thư trên ớt

Trước khi trồng

• Chọn hạt giống sạch bệnh, mua ở nơi uy tín. Không để giống từ trái lấy ở ruộng đã bị bệnh.
• Kiểm tra cây con, loại cây có đốm lá trước khi đem ra ruộng.
• Ruộng vụ trước bị nặng nên luân canh cây khác họ cà (không trồng lại ớt, cà chua, cà tím) vài vụ. Dọn sạch hoặc cày vùi tàn dư cây bệnh.
• Lên liếp cao, thoát nước tốt, trồng thưa vừa phải cho ruộng thông thoáng.

Trong vụ

• Tưới gốc, hạn chế tưới phun mưa. Nếu phải tưới phun thì tưới buổi sáng để cây kịp khô trước chiều tối.
• Làm giàn đỡ, phủ bạt hoặc rơm để trái không chạm đất, đất không văng lên trái.
• Làm sạch cỏ dại và cây ớt mọc hoang quanh ruộng.
• Bón phân cân đối, không bón thừa đạm làm tán rậm, ruộng bí ẩm.
• Thăm ruộng thường xuyên từ lúc ra hoa, đậu trái, nhất là sau mưa. Gom trái bệnh, trái rụng đem ra khỏi ruộng.
• Khi cần dùng thuốc, phun phòng từ giai đoạn ra hoa – đậu trái, lúc bệnh mới chớm; pha đúng liều trên nhãn và giữ đúng thời gian cách ly trước khi hái.

Khi thu hoạch

• Hái đúng lứa, không để trái chín lâu trên cây vì trái càng già càng dễ lộ bệnh.
• Loại trái có đốm ngay khi hái, không để chung với trái lành.

Ruộng ớt thông thoáng, trái chín đều. Ảnh: Vyacheslav Argenberg/Wikimedia Commons, CC BY 4.0

Giải pháp từ Giang Tây

H EXTRA 150SC (chai 500ml): đặc trị lem lép hạt, thán thư. Pha theo hướng dẫn trên nhãn, phun khi bệnh mới chớm và giữ đúng thời gian cách ly trước khi hái.

Giá đặt qua Facebook: 184.500đ (giá gốc 205.000đ). Miễn phí giao hàng đơn từ 300.000đ.

Câu hỏi thường gặp

Bệnh thán thư trên ớt có lây qua hạt giống không?

Có. Nấm có thể nằm trên hoặc trong hạt, làm chết cây con và đem bệnh ra ruộng. Vì vậy bà con nên dùng hạt giống sạch bệnh, không để giống từ trái ở ruộng đã nhiễm.

Vì sao trái xanh không thấy bệnh, tới lúc chín mới thối?

Nấm có thể nhiễm từ khi trái còn xanh nhưng nằm yên, tới khi trái gần chín mới phát triển thành vết lõm. Do đó cần phòng từ lúc cây ra hoa, đậu trái chứ không đợi thấy trái thối mới xử lý.

Mùa mưa nên tưới ớt thế nào để ít bệnh?

Ưu tiên tưới gốc hoặc tưới rãnh. Nếu tưới phun thì tưới buổi sáng để lá và trái kịp khô. Giữ ruộng thoát nước tốt, thông thoáng, vì lá và trái ướt lâu là điều kiện để nấm lây lan.

Bà con xem thêm: Nhện trắng, nhện đỏ làm xoăn lá ớt, Bệnh sương mai trên dưa leo, bầu bí, Đất phèn trồng rau màu: cải tạo đất trước khi xuống giống.

Bệnh thán thư trên ớt phòng dễ hơn trị: giống sạch, ruộng thoáng, tưới đúng cách và thăm ruộng đều là bà con đã giảm được phần lớn thiệt hại. Cần tư vấn thêm, bà con gọi 0967 293 909 hoặc nhắn tin fanpage CH VTNN Giang Tây.