Hạn Mặn Mùa Khô 2026–2027: Cách Bảo Vệ Lúa Và Vườn Cây

Hạn mặn mùa khô 2026–2027 được dự báo gay gắt ở ĐBSCL. Cách nhận biết cây bị mặn và chuẩn bị sớm cho lúa Đông Xuân, sầu riêng, cây có múi.

Hạn mặn mùa khô 2026–2027 được dự báo gay gắt ở Đồng bằng sông Cửu Long. Theo Viện Khoa học Thủy lợi miền Nam, nguồn nước về đồng bằng thuộc nhóm năm ít nước, xấp xỉ mùa khô 2015–2016, có lúc tương đương 2019–2020. Bài viết giúp bà con nhận biết cây bị hạn mặn, hiểu vì sao mặn hại cây và chuẩn bị sớm cho lúa Đông Xuân, sầu riêng, cây có múi.

Lúa chết khô, đất nứt nẻ khi thiếu nước ngọt. Ảnh: Dragfyre/Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

Dự báo hạn mặn mùa khô 2026–2027 ở ĐBSCL

Thông tin dự báo cho thấy mưa trên lưu vực sông Mekong cuối năm 2026 thiếu hụt nhiều so với trung bình; giai đoạn tháng 12/2026 – 2/2027 lượng mưa bằng hoặc thấp hơn 40–50%. Dòng chảy về hạ lưu giảm khiến mặn có thể xuất hiện sớm. Từ tháng 12/2026, ở vùng cửa sông Cửu Long, ranh mặn 4 g/l có thể vào sâu 30–40 km và tăng cao hơn trong tháng 1–2/2027. Ngày 5/11/2026, hội thảo về hợp tác ứng phó xâm nhập mặn tổ chức tại Việt Nam cũng nhấn mạnh xâm nhập mặn đang là thách thức lớn với sản xuất nông nghiệp vùng đồng bằng.

Dấu hiệu nhận biết cây bị hạn mặn

• Trên lúa: chóp lá cháy khô, chuyển trắng hoặc nâu; lá vàng từ ngọn xuống; cây thấp, đẻ nhánh kém; rễ ngắn, ít rễ trắng. Nếu bị mặn lúc làm đòng – trổ, bông trổ không thoát, hạt lép nhiều.
• Trên sầu riêng, cây có múi: mép lá cháy nâu, lá héo rủ vào buổi trưa, rụng lá, rụng trái non; nặng thì rễ tơ thối đen, cây suy.
• Trên đất: mặt ruộng có lớp muối trắng khi khô, đất dẽ, bí, nước khó thấm.

Đất nhiễm mặn đóng muối trắng trên mặt ruộng. Ảnh: ChiefHira/Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

Vì sao hạn mặn gây hại cây trồng?

Các nghiên cứu khoa học cho thấy đất được xem là nhiễm mặn khi độ dẫn điện của dung dịch đất vượt khoảng 2 dS/m. Khi đó:

• Cây "khát" dù còn nước: muối hòa tan làm rễ khó hút nước, cây thiếu nước như gặp hạn.
• Ngộ độc muối: ion muối tích lũy quá nhiều gây độc tế bào, làm rễ ngừng phát triển, lá cháy, thân còi cọc.
• Mất cân bằng dinh dưỡng: cây hút nhiều muối, hút kém các chất cần thiết, lá vàng, sức chống chịu giảm.
• Đất xấu đi: đất nhiều natri dễ bị phân tán, dẽ chặt, thoát nước kém, muối khó rửa trôi.

Lúa nhạy cảm với mặn nhất ở giai đoạn mạ và giai đoạn làm đòng – trổ. Khả năng chịu mặn khác nhau rõ rệt giữa các giống, vì vậy chọn giống chịu mặn là biện pháp quan trọng ở vùng ven biển.

Biện pháp phòng chống hạn mặn cho lúa và vườn cây

1. Bố trí thời vụ, giống lúa Đông Xuân

Cơ quan chuyên môn khuyến cáo xuống giống vụ Đông Xuân 2026–2027 sớm, hoàn thành trong tháng 12/2026, chậm nhất nửa đầu tháng 1/2027, để lúa trổ – chín trước đợt mặn cao điểm. Ưu tiên giống ngắn ngày, chịu mặn; theo dõi lịch xuống giống của địa phương để vừa né mặn vừa né rầy.

2. Trữ nước ngọt, gia cố bờ bao

Gia cố bờ bao, đắp đập tạm, nạo vét mương; trữ nước ngọt sớm vào ao, mương, túi trữ nước khi nước sông còn ngọt. Vùng có cống ngăn mặn cần theo dõi lịch vận hành cống của địa phương.

3. Đo độ mặn trước khi bơm tưới

Dùng máy đo độ mặn cầm tay hoặc theo bản tin độ mặn của địa phương. Sầu riêng, cây có múi rất mẫn cảm: khi nước có mặn thì không bơm tưới, chỉ dùng nước ngọt đã trữ.

4. Giữ ẩm, chăm bộ rễ

Tủ gốc bằng rơm, cỏ khô, lá mục để giữ ẩm và giảm bốc hơi kéo muối lên mặt đất. Bón bổ sung phân hữu cơ giúp đất tơi xốp, rễ khỏe. Khi cây đang bị mặn, hạn chế bón dồn nhiều phân hóa học một lúc vì làm đất thêm "mặn" với rễ.

Ruộng lúa khô cháy vì hạn. Ảnh: Senator Kiko Pangilinan/Wikimedia Commons, Public domain

Giải pháp từ Giang Tây giúp cây vượt hạn mặn

• GT Black (chai 1 lít): Acid Fulvic 27%, chất hữu cơ 39%, NPK 3-3-6%, nhập khẩu Spain. Giá đặt qua Facebook 225.000đ (giá gốc 250.000đ).
• G Brassin 0.004 SL (chai 250ml): trổ thoát đồng loạt; chống stress; thuốc điều hòa sinh trưởng. Giá đặt qua Facebook 81.000đ (giá gốc 90.000đ).
• HUM M79 (chai 500ml): cung cấp chất điều hòa sinh trưởng ra rễ cực mạnh, giúp cây ra rễ mạnh giai đoạn cây con, chiết cành – dăm cành. Giá đặt qua Facebook 169.200đ (giá gốc 188.000đ).

Cách dùng: pha theo hướng dẫn trên nhãn. Các sản phẩm hỗ trợ cây khỏe rễ, giảm stress; vẫn cần đi kèm giữ nước ngọt, bờ bao và bố trí thời vụ hợp lý. Miễn phí giao hàng đơn từ 300.000đ.

Xem thêm: pH đất ảnh hưởng thế nào đến cây trồng, giải pháp nâng pH đất cấp tốc, phòng trừ rầy nâu hại lúa.

Câu hỏi thường gặp về hạn mặn

Nước bao nhiêu phần ngàn thì không nên tưới sầu riêng?

Sầu riêng rất mẫn cảm với mặn, bà con nên chỉ tưới nước ngọt; khi máy đo báo nước có mặn thì ngưng bơm và theo khuyến cáo ngưỡng độ mặn của cơ quan chuyên môn địa phương.

Lúa Đông Xuân năm nay nên sạ khi nào?

Khuyến cáo chung là xuống giống sớm, xong trong tháng 12/2026, chậm nhất nửa đầu tháng 1/2027; cụ thể theo lịch thời vụ của từng tỉnh, huyện.

Cây đã bị mặn có cứu được không?

Nếu phát hiện sớm, rửa mặn bằng nước ngọt, giữ ẩm, chăm rễ và giảm stress thì cây có thể phục hồi; cây bị nặng, rễ thối nhiều thì khó phục hồi, vì vậy phòng sớm vẫn là chính.

Bà con cần tư vấn chuẩn bị cho mùa khô, vui lòng gọi 0967 293 909 hoặc nhắn tin fanpage CH VTNN Giang Tây để được hỗ trợ.

Công Ty CP TMDV Giang Tây

Add: 6/12 Lê Văn Sô - An Thới - Bình Thủy - Cần Thơ

Hotline: 0967.29.39.09 Email: giangtay.co@gmail.com