ĐẤT PHÈN TRỒNG RAU MÀU: CẢI TẠO ĐẤT TRƯỚC KHI XUỐNG GIỐNG

Đất phèn trồng rau màu là nỗi lo của nhiều bà con miền Tây mỗi khi chuyển ruộng lúa sang trồng rau, dưa, ớt đầu mùa khô. Cây con mọc chậm, rễ ngắn, chóp rễ thâm đen, lá vàng dù đã bón phân đủ. Nguyên nhân thường nằm dưới đất: đất chua, phèn hòa tan làm rễ bị ngộ độc. Bài này giúp bà con nhận biết và cải tạo đất phèn trước khi xuống giống để rau ra rễ khỏe ngay từ đầu.

Dấu hiệu nhận biết đất phèn trồng rau màu

• Nước trong mương, rãnh có váng đỏ gạch hoặc vàng sét, để lâu thấy lớp váng óng ánh trên mặt nước.
• Mặt líp khô có vệt vàng rơm hoặc lốm đốm vàng; đất dưới sâu màu xám xanh, có mùi hôi như trứng thối khi đào lên.
• Cây con mọc chậm, thân nhỏ, lá non vàng nhạt hoặc tím; nhổ lên thấy rễ ngắn, ít rễ tơ, đầu rễ thâm đen.
• Bón phân nhiều mà cây không lên, đặc biệt sau những trận mưa đầu mùa hoặc sau khi vừa cày xới đất.

Nguyên nhân và điều kiện phát sinh

Đất phèn ở Đồng bằng sông Cửu Long hình thành từ trầm tích ven biển, chứa nhiều chất sinh phèn (pyrit). Khi đất ngập nước, chất này nằm yên. Nhưng khi đất bị phơi khô, bị cày sâu lật lên mặt hoặc mực nước rút xuống, chất sinh phèn gặp không khí sẽ chuyển thành axit, làm đất chua nhanh.

Các nghiên cứu khoa học cho thấy khi pH đất xuống dưới 5, nhôm và sắt hòa tan nhiều trong dung dịch đất. Nhôm gây độc trực tiếp cho rễ: dấu hiệu chính là rễ bị ức chế, không dài ra được. Rễ yếu thì cây hút nước và hút phân kém, nhất là lân, canxi và magie, nên rau vừa còi vừa dễ thiếu chất. Thử nghiệm trên đất chua cũng cho thấy bón vôi nâng pH, giảm mạnh lượng nhôm trong đất thì khối lượng rễ của giống mẫn cảm tăng rõ rệt.

Rau màu như cải, xà lách, dưa leo, ớt có bộ rễ cạn và mỏng, nhạy cảm với phèn hơn cây lúa. Vì vậy trồng rau trên đất phèn càng phải cải tạo đất kỹ trước khi xuống giống.

Biện pháp cải tạo đất phèn trồng rau màu

1. Lên líp cao, thoát nước tốt

Lên líp cao hơn mặt ruộng cũ, đào mương xung quanh và đắp bờ bao để chủ động nước. Líp cao giúp rễ rau nằm ở lớp đất mặt đã được cải tạo, tránh tầng phèn bên dưới. Không cày quá sâu, không lật lớp đất xám xanh bên dưới lên mặt líp.

2. Rửa phèn bằng nước ngọt

Đầu vụ, cho nước ngọt vào ngâm ruộng rồi tháo ra vài lần để rửa bớt phèn hòa tan. Nước phèn phải được xả ra ngoài, không để đọng lại trong mương. Mùa khô nên giữ mực nước trong mương ổn định để tầng phèn không bị khô nứt.

3. Bón vôi theo độ chua của đất

Bón vôi rải đều khắp líp, trộn với đất, tưới ẩm và ủ khoảng 2–3 tuần rồi mới xuống giống. Đất càng chua, đất càng thịt nặng thì càng cần nhiều vôi hơn. Tốt nhất bà con lấy mẫu đất đo pH trước để bón cho đúng, tránh bón thừa.

4. Tăng phân hữu cơ

Phân hữu cơ hoai mục giúp đất tơi xốp, giữ ẩm, giữ phân, đồng thời giảm độc nhôm, sắt cho rễ. Có thể trồng xen cây họ đậu rồi cày vùi làm phân xanh trước vụ rau.

5. Bón phân cân đối

Không lạm dụng phân đạm vì bón đạm nhiều làm đất chua thêm. Bổ sung lân, canxi, magie cho đất phèn vì đây là các chất cây dễ thiếu nhất trên đất chua.

Giải pháp từ Giang Tây

• Boost Extra (chai 500ml): tăng pH cấp tốc sau 30 phút, không tuột pH sau 1 tháng. Đặt qua Facebook 113.400đ (giá gốc 126.000đ).
• GF Extra 80 OM (bao 25kg): hữu cơ nở 80 OM; NPK 3-2-2, Humic 2%, Fulvic 2%. Đặt qua Facebook 12.600đ/kg (giá gốc 14.000đ/kg).
• HUM M79 (chai 500ml): cung cấp chất điều hòa sinh trưởng ra rễ cực mạnh, giúp cây ra rễ mạnh trong giai đoạn cây con. Đặt qua Facebook 169.200đ (giá gốc 188.000đ).

Cách dùng: pha, bón theo hướng dẫn trên nhãn. Miễn phí giao hàng đơn từ 300.000đ.

Video: Xem video Boost Extra nâng pH đất

Câu hỏi thường gặp

Đất phèn có trồng rau màu được không?

Được, nếu lên líp cao, rửa phèn, bón vôi và tăng hữu cơ trước khi trồng. Nhiều vùng rau ở miền Tây vẫn làm trên đất phèn nhẹ đến trung bình.

Bón vôi xong bao lâu thì trồng được?

Nên trộn vôi với đất, giữ ẩm và ủ khoảng 2–3 tuần rồi mới xuống giống để vôi kịp phản ứng với đất.

Rau đã trồng mà bị ngộ độc phèn thì làm sao?

Xả bớt nước phèn trong mương, tưới nước ngọt, bổ sung chất nâng pH và chất kích rễ theo hướng dẫn trên nhãn, hạn chế bón đạm cho tới khi cây ra rễ mới.

Bài viết liên quan

• Đất phèn trồng lúa: cách hạ phèn, giúp lúa ra rễ khỏe
• Bọ nhảy hại rau màu
• Bệnh sương mai trên dưa leo, bầu bí

Cải tạo đất phèn kỹ trước khi trồng là cách rẻ nhất để rau ra rễ khỏe, ít bệnh, năng suất ổn định cả vụ. Cần tư vấn thêm, bà con gọi 0967 293 909 hoặc nhắn tin fanpage CH VTNN Giang Tây.