SÂU CUỐN LÁ NHỎ HẠI LÚA: NHẬN BIẾT, NGƯỠNG PHUN VÀ CÁCH PHÒNG

Cách nhận biết sâu cuốn lá nhỏ hại lúa, thời điểm cần phun và biện pháp phòng trừ tổng hợp cho ruộng lúa ĐBSCL.

Sâu cuốn lá nhỏ hại lúa là đối tượng mà hầu như vụ lúa nào ở đồng bằng sông Cửu Long bà con cũng gặp: nhìn ruộng thấy lá bạc trắng từng mảng, cầm lá lên thấy sâu nằm trong ống lá cuốn. Có điều, không phải thấy sâu là phải phun ngay. Bài viết này giúp bà con nhận biết đúng, biết khi nào mới cần phun và cách phòng để đỡ tốn thuốc, đỡ tốn công.

Dấu hiệu nhận biết sâu cuốn lá nhỏ hại lúa

Sâu cuốn lá nhỏ (tên khoa học Cnaphalocrocis medinalis) có bướm màu vàng nâu, cánh có các vạch nâu sẫm chạy ngang, đậu trên lá hoặc bờ ruộng ban ngày, đến chiều tối mới bay. Bà con có thể nhận ra sâu qua các dấu hiệu sau:

• Lá bị cuốn thành ống: sâu non nhả tơ kéo hai mép lá lại, ở bên trong gặm phần xanh của lá.
• Vệt trắng dọc theo gân lá: chỉ còn lớp biểu bì mỏng, nắng lên lá khô bạc trắng, nhìn từ xa cả đám ruộng như bị cháy xém.
• Có phân sâu nhỏ màu xanh đen trong ống lá, mở ống ra sẽ thấy sâu non màu xanh nhạt, bò rất nhanh khi bị động.
• Ruộng sạ dày, bón nhiều đạm, lá xanh đậm thường bị nặng hơn ruộng lá xanh vừa.

Bà con dễ nhầm với bệnh cháy bìa lá hay cháy do nắng nóng. Cách phân biệt đơn giản: bóc ống lá cuốn ra, nếu có sâu hoặc phân sâu là sâu cuốn lá; còn nếu lá khô từ mép vào mà không có sâu thì cần xem lại bệnh, ví dụ bệnh cháy bìa lá lúa.

Nguyên nhân và điều kiện sâu cuốn lá phát sinh

Bướm đẻ trứng rải rác từng quả trên mặt lá, trứng nở sau vài ngày; sâu non qua nhiều tuổi, sau đó hóa nhộng ngay trong lá cuốn rồi vũ hóa thành bướm. Cả vòng đời thường chỉ khoảng một tháng, nên một vụ lúa có thể có nhiều lứa nối nhau. Sâu thường tăng nhanh khi:

• Sạ quá dày, ruộng rậm rạp, ẩm độ cao, ít thông thoáng.
• Bón thừa đạm, nhất là bón dồn đạm giai đoạn lúa còn non hoặc đẻ nhánh rộ.
• Các ruộng gieo sạ lệch nhau nhiều ngày, bướm có sẵn thức ăn từ ruộng này sang ruộng khác.
• Lạm dụng thuốc phổ rộng làm chết bớt thiên địch như nhện, bọ rùa, ong ký sinh (đây là những "bạn nhà nông" ăn trứng và sâu non).

Khi nào mới cần phun? Ngưỡng phun và thời điểm

Lúa có khả năng bù đắp thiệt hại ở giai đoạn đầu: lá bị ăn nhưng cây vẫn đẻ nhánh và ra lá mới. Vì vậy nhiều tài liệu khuyến cáo của ngành nông nghiệp không phun thuốc trừ sâu trong khoảng 30–40 ngày đầu sau sạ, trừ khi sâu thật sự quá nhiều. Bà con nên:

1. Đi thăm ruộng đều, 2–3 ngày một lần, chọn vài điểm trên ruộng, đếm số lá bị cuốn và số sâu non còn sống trên mỗi mét vuông.
2. Đối chiếu với ngưỡng phun do cơ quan bảo vệ thực vật địa phương khuyến cáo theo từng giai đoạn lúa (giai đoạn làm đòng đến trổ là lúc lá đòng, lá cờ quan trọng nhất, ngưỡng sẽ chặt hơn giai đoạn đầu).
3. Chỉ phun khi sâu non còn nhỏ, còn sống nhiều và lá bị hại đang lan rộng. Sâu đã hóa nhộng trong lá thì phun không còn tác dụng.
4. Phun vào chiều mát, đủ nước, đi đều hai bên bờ để thuốc tiếp xúc được lá bị cuốn.

Biện pháp phòng trừ tổng hợp

• Làm đất, gieo sạ đồng loạt trong cùng khu vực để cắt nguồn thức ăn liên tục của bướm.
• Sạ thưa vừa phải, giữ ruộng thông thoáng; theo hướng "3 giảm 3 tăng" mà ngành nông nghiệp đang khuyến cáo.
• Bón phân cân đối, chia nhỏ lượng đạm, không bón đón đòng dư đạm khi ruộng đang có sâu.
• Giữ bờ ruộng sạch cỏ hoặc trồng hoa ven bờ để nuôi thiên địch.
• Hạn chế phun thuốc sớm, phun nhiều lần không cần thiết, nhất là khi lúa còn nhỏ.
• Dùng đèn bẫy hoặc theo dõi bướm rộ để canh thời điểm phun đúng lúc sâu non tuổi nhỏ.

Cây lúa là một hệ sinh thái, sâu cuốn lá thường đi cùng các đối tượng khác như sâu đục thân hại lúa, rầy nâu hại lúa hay muỗi hành. Bà con nên xem tổng thể ruộng rồi mới chọn thuốc, tránh phun dồn nhiều loại một lúc.

Giải pháp từ Giang Tây

Khi ruộng đã vượt ngưỡng, bà con có thể tham khảo các sản phẩm sau tại Giang Tây (cách pha và liều lượng pha theo hướng dẫn trên nhãn):

• Alantic 140WP (gói 20g): đặc trị sâu cuốn lá, rầy phấn trắng, rầy nâu, lưu dẫn trên 14 ngày. Đặt qua Facebook 20.000đ (giá gốc 25.000đ).
• G-S1 35SC: đặc trị sâu cuốn lá, đục thân. Chai 25ml đặt qua Facebook 37.800đ (giá gốc 42.000đ); chai 100ml đặt qua Facebook 166.500đ (giá gốc 185.000đ).
• Hita AZ 7 2.0EC (chai 480ml): thuốc sinh học, có công dụng trên sâu cuốn lá hại lúa. Đặt qua Facebook 128.000đ (giá gốc 160.000đ).

Luôn đọc kỹ nhãn, đảm bảo thời gian cách ly, mang đồ bảo hộ khi phun và luân phiên thuốc có cơ chế khác nhau giữa các lần phun để hạn chế kháng thuốc.

Câu hỏi thường gặp về sâu cuốn lá nhỏ hại lúa

Lúa còn nhỏ bị cuốn lá có cần phun ngay không?

Thường chưa cần. Lúa giai đoạn đầu bù đắp tốt, phun sớm còn diệt luôn thiên địch. Bà con theo dõi và so với ngưỡng khuyến cáo địa phương.

Phun thuốc lúc nào trong ngày là tốt nhất?

Chiều mát hoặc sáng sớm, khi sâu non hoạt động và lá còn khô ráo, tránh phun lúc nắng gắt hay sắp mưa.

Sâu cuốn lá có làm giảm năng suất nhiều không?

Hại nặng ở giai đoạn làm đòng đến trổ, khi lá đòng bị ăn mất làm giảm quang hợp nuôi hạt, nên giai đoạn này cần theo dõi sát nhất.

Dùng một loại thuốc nhiều lần có được không?

Không nên. Dùng lặp một loại dễ làm sâu quen thuốc. Hãy luân phiên và kết hợp biện pháp canh tác.

Kết luận

Phòng sâu cuốn lá nhỏ hại lúa hiệu quả nhất là sạ đồng loạt, sạ vừa phải, bón phân cân đối và đi thăm ruộng thường xuyên. Chỉ phun khi sâu thật sự vượt ngưỡng và còn nhỏ, như vậy vừa giữ được thiên địch, vừa giảm chi phí cho vụ lúa.

Bà con cần tư vấn đúng thuốc, đúng thời điểm cho ruộng của mình, hãy gọi 0967 293 909 hoặc nhắn tin fanpage CH VTNN Giang Tây (Công ty CP TM DV Giang Tây, Cần Thơ). Gửi giúp hình ảnh ruộng và giai đoạn lúa để được hỗ trợ nhanh hơn.

Công Ty CP TMDV Giang Tây

Add: 6/12 Lê Văn Sô - An Thới - Bình Thủy - Cần Thơ

Hotline: 0967.29.39.09 Email: giangtay.co@gmail.com