RẦY PHẤN TRẮNG HẠI LÚA: DẤU HIỆU NHẬN BIẾT VÀ CÁCH QUẢN LÝ

Dấu hiệu rầy phấn trắng hại lúa, điều kiện phát sinh và cách quản lý tổng hợp để giảm thiệt hại cho ruộng lúa.

Rầy phấn trắng hại lúa (bà con còn gọi là rầy lưng trắng) ít được nhắc bằng rầy nâu, nhưng khi mật độ cao chúng chích hút làm lúa vàng lụi, đẻ nhánh kém, và còn có thể mang mầm bệnh virus lùn sọc đen. Bài này giúp bà con nhận biết sớm, hiểu rầy phát sinh khi nào và quản lý sao cho vừa kinh tế vừa an toàn cho ruộng.

Dấu hiệu rầy phấn trắng hại lúa

Rầy phấn trắng (Sogatella furcifera) trưởng thành nhỏ, thân màu nâu vàng, có vệt trắng ở phần lưng, có hai dạng: cánh dài (bay đi nơi khác) và cánh ngắn (ở lại ruộng sinh sản). Bà con quan sát:

• Rầy tập trung ở gốc lúa, ngang mặt nước, gõ vào bụi lúa thấy rầy rơi xuống mặt nước hoặc nhảy bay lên.
• Lá lúa vàng dần từ dưới lên, cây còi cọc, đẻ nhánh ít; mật độ cao có thể xuất hiện từng vệt cháy khô gọi là "cháy rầy".
• Có thể thấy mật ngọt và nấm muội đen bám ở gốc, bẹ lá do rầy tiết ra.
• Trứng được đẻ thành hàng trong bẹ lá và gân lá, khó thấy bằng mắt thường.

Nếu cùng lúc thấy rầy màu nâu đậm, hãy xem thêm rầy nâu hại lúa, vì hai loại thường xuất hiện chung trên một ruộng.

Nguyên nhân và điều kiện rầy phấn trắng phát sinh

Rầy thường tăng nhanh ở những ruộng có đặc điểm sau:

• Sạ dày, ruộng rậm, gốc ẩm và ít gió, rầy dễ trú ẩn.
• Bón thừa đạm, lá xanh mướt hấp dẫn rầy chích hút.
• Gieo sạ không đồng loạt, ruộng này thu hoạch, rầy bay sang ruộng kế bên đang lúa non.
• Phun thuốc phổ rộng sớm làm mất thiên địch như nhện, bọ xít mù xanh ăn trứng rầy.
• Rầy cánh dài có thể theo gió di chuyển xa, nên các đợt rầy bay vào đèn ban đêm là tín hiệu cần chú ý.

Biện pháp phòng trừ tổng hợp rầy phấn trắng

1. Sạ đồng loạt, cắt vụ theo lịch thời vụ của địa phương, để rầy thiếu thức ăn giữa các vụ.
2. Sạ thưa vừa phải, giữ ruộng thoáng, tránh để lúa rậm rạp.
3. Bón phân cân đối, không dư đạm, bổ sung kali để cây cứng, ít hấp dẫn rầy.
4. Thăm ruộng thường xuyên: dùng khay trắng hoặc tay vỗ vào gốc lúa để đếm rầy, đối chiếu ngưỡng khuyến cáo địa phương.
5. Giữ thiên địch: không phun thuốc phổ rộng khi chưa cần, giữ bờ ruộng có hoa cỏ.
6. Điều tiết nước: khi rầy mật độ cao, có thể rút nước cho khô gốc ngắn ngày (nếu điều kiện cho phép) để rầy giảm trú ẩn.
7. Khi phải phun: nhắm vào gốc lúa, phun đủ nước, phun khi rầy còn tuổi nhỏ, và nhớ luân phiên thuốc.

Rầy gây hại thường kéo theo sâu như sâu cuốn lá nhỏ khi ruộng bón đạm cao, nên quản lý phân bón là chìa khóa chung.

Vòng đời và giai đoạn lúa dễ bị rầy phấn trắng gây hại

Rầy cái đẻ trứng vào bẹ lá, trứng nở thành rầy non, lột xác qua nhiều tuổi rồi thành rầy trưởng thành; cả vòng đời thường khoảng một tháng, nên trong một vụ lúa có thể có vài lứa nối nhau. Rầy non chưa có cánh nên tập trung ở gốc, đây là lúc dễ xử lý nhất. Các giai đoạn bà con cần để ý kỹ là:

• Đẻ nhánh đến làm đòng: rầy chích hút làm cây còi, giảm số chồi hữu hiệu.
• Trổ đến chín sữa: rầy mật độ cao làm hạt lép lửng, lúa dễ bị đổ ngã, chín ép.
• Đầu vụ: lúa còn non mà gặp rầy cánh dài bay vào, nếu rầy mang virus thì thiệt hại sẽ nặng hơn nhiều so với việc rầy chỉ chích hút.

Một kinh nghiệm của bà con miền Tây là đi thăm ruộng vào sáng sớm hoặc chiều mát, khi rầy lên cao trên bẹ lá; chỉ cần vạch gốc lúa và đếm sơ bộ vài điểm là biết ruộng có rầy nhiều hay ít, để quyết định phun hay không.

Giải pháp từ Giang Tây

Khi rầy phấn trắng vượt ngưỡng, bà con có thể tham khảo (pha theo hướng dẫn trên nhãn):

• Alantic 140WP (gói 20g): đặc trị sâu cuốn lá, rầy phấn trắng, rầy nâu, lưu dẫn trên 14 ngày. Đặt qua Facebook 20.000đ (giá gốc 25.000đ).
• G-Dino 350WP: đặc trị rầy phấn trắng, rầy nâu, bọ trĩ, kiến. Gói 10gr đặt qua Facebook 18.000đ (giá gốc 20.000đ); gói 70gr đặt qua Facebook 52.200đ (giá gốc 58.000đ).

Bà con nhớ đọc kỹ nhãn, giữ thời gian cách ly, mang bảo hộ khi phun và không pha trộn nhiều loại thuốc nếu chưa được tư vấn.

Câu hỏi thường gặp về rầy phấn trắng hại lúa

Rầy phấn trắng và rầy nâu khác nhau thế nào?

Rầy phấn trắng có vệt trắng ở lưng, thân nhỏ hơn và màu nhạt hơn; rầy nâu màu nâu đậm hơn. Cả hai đều chích hút gốc lúa nên cách quản lý gần giống nhau.

Rầy phấn trắng có truyền bệnh không?

Có. Loài này được ghi nhận là môi giới truyền virus lùn sọc đen phương Nam, nên khi thấy lúa lùn, đẻ nhánh bất thường cần báo cán bộ khuyến nông.

Phun lúc nào là hiệu quả?

Khi rầy còn tuổi nhỏ, nhắm vào gốc lúa, chiều mát. Rầy trưởng thành cánh dài dễ bay đi nên phun lúc rầy non mới ổn định.

Có nên phun phòng định kỳ không?

Không nên. Phun không cần thiết tốn tiền và làm mất thiên địch. Hãy theo dõi mật độ và chỉ phun khi vượt ngưỡng.

Kết luận

Quản lý rầy phấn trắng hại lúa tốt nhất là làm từ đầu vụ: sạ đồng loạt, sạ thưa, bón cân đối, giữ thiên địch và theo dõi gốc lúa thường xuyên. Chỉ phun khi vượt ngưỡng, nhắm vào gốc và luân phiên thuốc.

Bà con cần tư vấn đúng thuốc, đúng thời điểm cho ruộng của mình, hãy gọi 0967 293 909 hoặc nhắn tin fanpage CH VTNN Giang Tây (Công ty CP TM DV Giang Tây, Cần Thơ). Gửi giúp hình ảnh ruộng và giai đoạn lúa để được hỗ trợ nhanh hơn.

Công Ty CP TMDV Giang Tây

Add: 6/12 Lê Văn Sô - An Thới - Bình Thủy - Cần Thơ

Hotline: 0967.29.39.09 Email: giangtay.co@gmail.com