BỌ TRĨ HẠI SẦU RIÊNG: DẤU HIỆU VÀ CÁCH PHÒNG TRỪ

Bọ trĩ hại sầu riêng làm quăn đọt, xước cánh hoa và vỏ trái non. Bài viết giúp nhận biết sớm và quản lý vườn.

Bọ trĩ hại sầu riêng là loại côn trùng chích hút rất nhỏ, thường chỉ dài khoảng 1–2 mm nên nhiều nhà vườn chỉ phát hiện khi đọt non đã quăn queo, cháy mép hoặc cánh hoa, vỏ trái non đã xước sần. Ở miền Tây, bọ trĩ hay tăng mạnh vào đợt đọt non và giai đoạn ra hoa – đậu trái, nhất là khi trời nắng khô kéo dài. Bài này giúp bà con nhận biết sớm, hiểu vì sao bọ trĩ bùng phát và quản lý vườn theo hướng phòng là chính.

Bọ trĩ trưởng thành rất nhỏ, thường nấp ở đọt non, mặt dưới lá và trong bông. Ảnh minh họa loài Scirtothrips dorsalis: glmory/iNaturalist, CC0.

Dấu hiệu nhận biết bọ trĩ hại sầu riêng

Vì con trĩ quá nhỏ, bà con nên nhìn vào triệu chứng trên cây trước, rồi mới kiểm tra bằng cách gõ thử:

• Đọt non, lá non: lá co rúm, mép lá quăn, có vệt xước màu nâu bạc dọc theo gân lá, lá cứng và nhỏ hơn bình thường.
• Bông và trái non: cánh hoa thâm nâu, dễ rụng; vỏ trái non có các vết sẹo xám nhạt, sần sùi, về sau trái lớn lên vẫn mang vết xước làm giảm vẻ đẹp.
• Cách kiểm tra: lấy tờ giấy trắng hoặc tấm bìa, gõ nhẹ vài cành đọt lên đó, quan sát bằng mắt thường hoặc kính lúp sẽ thấy những con nhỏ như sợi chỉ màu vàng nhạt chạy trên giấy.

Ấu trùng bọ trĩ có màu vàng nhạt, hút nhựa ở bộ phận non. Ảnh: ksfish/iNaturalist, CC0.

Nguyên nhân và điều kiện bọ trĩ phát sinh

Bọ trĩ thích những bộ phận non, mềm của cây, vì vậy chúng tập trung theo từng đợt lộc và đợt hoa. Một số yếu tố làm vườn dễ bị:

• Thời tiết nắng nóng, khô hạn: mật độ bọ trĩ thường tăng nhanh khi trời khô; mưa lớn có thể làm giảm số lượng tạm thời.
• Cây ra đọt không đồng loạt: đọt non kéo dài liên tục là nguồn thức ăn thường xuyên cho trĩ.
• Cỏ dại, cây ký chủ xung quanh vườn: trĩ có thể sống và nhân lên trên nhiều loại cây khác rồi bay sang.
• Lạm dụng thuốc phổ rộng: diệt luôn thiên địch (bọ rùa, nhện bắt mồi, bọ xít bắt mồi) khiến trĩ dễ quay lại.

Vòng đời bọ trĩ ngắn, từ trứng đến trưởng thành chỉ khoảng vài tuần tùy nhiệt độ, nên số lượng có thể tăng rất nhanh nếu bỏ sót vài ngày.

Bọ trĩ trưởng thành có thân thon dài, bò nhanh trên mặt lá. Ảnh: glmory/iNaturalist, CC0.

Biện pháp phòng trừ tổng hợp bọ trĩ trên sầu riêng

1. Thăm vườn đều mỗi tuần trong giai đoạn ra đọt và ra hoa, gõ kiểm tra ngẫu nhiên nhiều cành ở các hướng khác nhau.
2. Điều khiển cho cây ra đọt đồng loạt: bón phân, tưới nước hợp lý để đợt lộc ra tập trung, dễ xử lý một lần thay vì kéo dài.
3. Vệ sinh vườn: phát quang cỏ dại quanh gốc và bờ vườn, cắt tỉa cành sát đất, tránh để lá non của cây ký chủ làm nơi trú.
4. Bảo vệ thiên địch: hạn chế phun thuốc phổ rộng khi mật độ trĩ còn thấp.
5. Phun khi mật độ còn thấp: phát hiện sớm thì xử lý hiệu quả hơn, và phải pha đúng liều trên nhãn, luân phiên nhóm thuốc có cơ chế khác nhau để tránh kháng thuốc.
6. Giữ thời gian cách ly ghi trên nhãn trước khi thu hoạch, và phun khi trời mát, không phun lúc nắng gắt hay sắp mưa.

Kiểm tra đọt non và mặt dưới lá để phát hiện bọ trĩ sớm. Ảnh: ksf/iNaturalist, CC0.

Giải pháp từ Giang Tây khi vườn có bọ trĩ

Với vườn sầu riêng bị bọ trĩ, rầy xanh, rệp sáp, Giang Tây tư vấn dùng Rầy Nước - Yamida 100SL (chai 240ml) có công dụng đặc trị rầy xanh, bọ nhảy, rệp sáp và đặc trị bọ trĩ. Giá đặt qua Facebook 108.000đ (giá gốc 120.000đ). Xem chi tiết tại trang sản phẩm Rầy Nước - Yamida 100SL. Ngoài ra, bà con có thể tham khảo Yamida 700WG (dạng cốm, tan trong nước) trong nhóm thuốc Giang Tây tư vấn cho rầy xanh, bọ trĩ, rệp sáp; hỏi kỹ sư để chọn sản phẩm theo giai đoạn cây.

Cách dùng: pha theo hướng dẫn trên nhãn, phun khi mật độ còn thấp. Không có thuốc nào đảm bảo hết sạch chỉ sau một lần phun, bà con vẫn cần theo dõi vườn sau phun và kết hợp biện pháp vệ sinh, quản lý đọt.

Vườn có trĩ thường đi kèm các đối tượng khác, bà con xem thêm bài rầy nhảy (rầy xanh) hại sầu riêng, rệp sáp trên sầu riêng và bệnh cháy lá sầu riêng để phòng chung một lượt.

Câu hỏi thường gặp về bọ trĩ sầu riêng

Bọ trĩ hại sầu riêng vào giai đoạn nào nhiều nhất?

Thường nhiều ở các đợt đọt non và giai đoạn ra hoa – đậu trái, đặc biệt khi trời khô nóng. Bà con nên kiểm tra mỗi tuần ở các giai đoạn này.

Làm sao biết đọt quăn là do bọ trĩ chứ không phải thiếu dinh dưỡng?

Gõ đọt lên giấy trắng để tìm con trĩ, và nhìn có vệt xước nâu bạc dọc gân lá hay không. Nếu không thấy trĩ, cần xem lại rầy, nhện hoặc thiếu vi lượng. Bà con nhắn fanpage kèm ảnh để kỹ sư cùng xem.

Phun thuốc lúc nào trong ngày là tốt?

Phun sáng sớm hoặc chiều mát, phun kỹ đọt non và mặt dưới lá, nơi trĩ thường nấp.

Có cần phun luôn khi thấy vài con trĩ?

Nên theo dõi mật độ. Khi số lượng tăng nhanh hoặc đọt, bông bắt đầu bị hại thì xử lý sớm, đồng thời giữ thiên địch trong vườn.

Kết luận

Bọ trĩ hại sầu riêng khó thấy nhưng gây thiệt hại thật ở đọt, bông và vỏ trái. Kiểm tra vườn đều, giữ vườn sạch, cho cây ra đọt đồng loạt và phun đúng lúc là cách quản lý hiệu quả. Giữ ghi chép đợt đọt, đợt phun để lần sau chủ động hơn.

Cần tư vấn riêng cho vườn nhà, bà con gọi 0967 293 909 hoặc nhắn fanpage CH VTNN Giang Tây, kỹ sư của Giang Tây sẽ hỏi tuổi cây, giai đoạn và tình trạng vườn rồi hướng dẫn cụ thể.

Công Ty CP TMDV Giang Tây

Add: 6/12 Lê Văn Sô - An Thới - Bình Thủy - Cần Thơ

Hotline: 0967.29.39.09 Email: giangtay.co@gmail.com