BỆNH ĐỐM NÂU THANH LONG: DẤU HIỆU VÀ CÁCH PHÒNG
Bệnh đốm nâu thanh long làm cành thủng lỗ, trái nổi sẹo và mất giá. Cách nhận biết sớm và phòng theo hướng quản lý tổng hợp cho vườn miền Tây.
Bệnh đốm nâu thanh long (bà con hay gọi là bệnh tắc kè, bệnh đốm trắng) là bệnh nấm gây hại nặng trên cành và trái. Bệnh làm cành lở loét, thủng lỗ, trái nổi sẹo và mất giá. Bài này giúp bà con miền Tây nhận biết sớm, hiểu vì sao bệnh lan nhanh và phòng theo hướng quản lý tổng hợp.
Ảnh: Dy và cộng sự, tạp chí Plants 2022, giấy phép CC BY 4.0 (đã cắt khung).
Dấu hiệu nhận biết bệnh đốm nâu thanh long
Bệnh có thể xuất hiện trên cành, đài hoa và trái. Càng phát hiện sớm thì việc cắt bỏ nguồn bệnh càng dễ.
Trên cành
- Ban đầu là các đốm nhỏ màu trắng vàng, hơi lõm, đôi khi có tâm màu cam.
- Đốm lớn dần, chuyển màu cam rồi nâu đỏ, nổi gồ lên, thường có quầng vàng xung quanh.
- Các đốm liên kết thành mảng nâu lớn. Trên vết bệnh có các chấm đen li ti, đó là ổ chứa bào tử nấm.
- Giai đoạn cuối, vết bệnh khô đi và thủng lỗ trên cành.
Ảnh: Dy và cộng sự, tạp chí Plants 2022, giấy phép CC BY 4.0 (đã cắt khung).
Ảnh: Dy và cộng sự, tạp chí Plants 2022, giấy phép CC BY 4.0 (đã cắt khung).
Trên trái
- Các đốm trắng vàng, hơi lõm, rải rác hoặc thành cụm, thường ở phía trái nằm sát cành bệnh.
- Đốm liên kết thành vết nâu khô, có thể làm nứt vỏ, tạo đường cho các nấm gây thối sau thu hoạch xâm nhập.
Các nghiên cứu ghi nhận sẹo trên vỏ có thể làm trái mất tới 60–80% giá trị bán. Với trái xuất khẩu, chỉ vài đốm cũng đã khó bán đúng giá.
Nguyên nhân và điều kiện phát sinh
Tác nhân là nấm Neoscytalidium dimidiatum. Nấm tạo các chấm đen trên vết bệnh, bên trong chứa rất nhiều bào tử.
Ảnh: Dy và cộng sự, tạp chí Plants 2022, giấy phép CC BY 4.0 (đã cắt khung).
- Lan theo nước: bào tử bắn theo nước mưa và nước tưới phun lên tán, rơi vào cành non, đài hoa, trái non. Mùa mưa là lúc bệnh nặng nhất.
- Nhiệt độ cao: nghiên cứu cho thấy nhiệt độ càng tăng từ 20 đến 35°C thì bào tử nảy mầm càng nhanh, nấm phát triển mạnh quanh 32°C, rất hợp khí hậu miền Tây.
- Cành non dễ nhiễm: phần mô non phía sau đỉnh sinh trưởng dễ bị nhất, cành già chống chịu tốt hơn.
- Vết thương: nấm dễ xâm nhập qua vết cắt, vết trầy, nhất là khi cây bị stress.
- Nguồn bệnh tồn tại trong vườn: cành bệnh để lại trên giàn hay vứt dưới gốc tiếp tục là nguồn lây. Vườn nhiều cành bệnh đầu vụ thì về sau tỷ lệ trái bệnh cao.
Biện pháp phòng trừ bệnh đốm nâu thanh long
Nguyên tắc chính là giữ lượng nấm trong vườn ở mức thấp, thay vì đợi bệnh nặng mới xử lý.
Cắt tỉa và vệ sinh vườn
- Sau thu hoạch, cắt bỏ cành bệnh, cành hư, cành rậm để vườn thông thoáng. Thử nghiệm tại hai vườn thương phẩm cho thấy cắt tỉa ngoài vụ giảm bệnh trên cành 61–67% và trên trái 42–51% so với không cắt.
- Đem cành bệnh ra khỏi vườn tiêu hủy, không bỏ dưới gốc.
- Sát trùng kéo khi cắt và bảo vệ vết cắt, vì đây là cửa ngõ cho nấm vào.
Nước tưới và chăm sóc
- Hạn chế tưới phun lên tán, ưu tiên tưới gốc.
- Bón phân cân đối để cây ra cành khỏe, đều, tránh ra cành non kéo dài trong lúc mưa nhiều.
Thăm vườn và phun đúng lúc
- Thăm vườn thường xuyên, nhất là lúc ra cành non và nụ hoa. Thấy cành mới bệnh thì cắt bỏ sớm.
- Phun phòng khi bệnh còn nhẹ, tập trung giai đoạn cành non, ra hoa và trái non; luân phiên thuốc khác nhóm và luôn tuân thủ nhãn.
- Vườn bệnh nặng vẫn có thể phục hồi: đã có ghi nhận tại Việt Nam về vườn thanh long bệnh nặng trở lại khỏe và cho năng suất nhờ kết hợp vệ sinh vườn nghiêm ngặt với chương trình thuốc phù hợp. Việc này cần kiên trì, không có cách nào làm sạch bệnh ngay sau một lần xử lý.
Giải pháp từ Giang Tây
- ECO 86 (500gr): trừ 6 bệnh gồm thối rễ, thối thân, héo rễ, đốm lá, phấn trắng và đạo ôn trên lúa. Đặt qua Facebook 252.000đ (giá gốc 280.000đ).
- H EXTRA 150SC (500ml): đặc trị lem lép hạt, thán thư; đặc trị cháy lá sầu riêng. Đặt qua Facebook 184.500đ (giá gốc 205.000đ).
Pha theo hướng dẫn trên nhãn, phun khi bệnh còn nhẹ và giữ đúng thời gian cách ly trước thu hoạch. Miễn phí giao hàng đơn từ 300.000đ. Video tham khảo: xem video ECO 86. Bà con có thể đọc thêm bài bọ trĩ, rệp sáp hại thanh long.
Câu hỏi thường gặp
Bệnh đốm nâu thanh long có trị khỏi hẳn được không?
Vết bệnh đã hình thành trên cành và trái không lành lại. Mục tiêu là cắt bỏ nguồn bệnh, bảo vệ cành non và trái mới, giữ bệnh ở mức thấp qua từng vụ.
Khi nào nên cắt tỉa cành bệnh?
Đợt cắt tỉa lớn nên làm ngay sau thu hoạch, trước khi cây ra lứa cành mới. Trong vụ, thấy cành mới bệnh thì cắt bỏ sớm và đem ra khỏi vườn.
Có nên để cành bệnh dưới gốc làm phân không?
Không nên, vì cành bệnh vẫn có thể là nguồn lây. Nên gom ra khỏi vườn và tiêu hủy.
Bà con cần tư vấn cho vườn thanh long của mình, vui lòng gọi 0967 293 909 hoặc nhắn tin fanpage CH VTNN Giang Tây để được hỗ trợ.
Công Ty CP TMDV Giang Tây
Add: 6/12 Lê Văn Sô - An Thới - Bình Thủy - Cần Thơ
Hotline: 0967.29.39.09 Email: giangtay.co@gmail.com
Xem thêm