PHÂN HỮU CƠ HUMIC FULVIC: VAI TRÒ VỚI ĐẤT VÀ BỘ RỄ

Phân hữu cơ, humic, fulvic là gì, khác nhau thế nào và vai trò với đất, bộ rễ cây trồng; cách dùng đúng để đất tơi xốp, rễ khỏe, bón phân hiệu quả.

Phân hữu cơ humic fulvic (phân hữu cơ, axit humic và axit fulvic) có vai trò làm đất tơi xốp, giữ nước và giữ phân tốt hơn, nuôi vi sinh vật có ích và kích thích rễ ra nhiều rễ tơ, nhờ đó cây hút dinh dưỡng hiệu quả hơn. Phân hữu cơ (như GF Extra 80 OM) dùng để bón gốc cải tạo đất lâu dài; humic, fulvic dạng lỏng (như GT Black) dùng tưới gốc hoặc phun lá theo hướng dẫn trên nhãn để rễ và cây phục hồi nhanh.

Nhiều vườn cây ăn trái, ruộng rau ở miền Tây sau nhiều năm chỉ bón phân hóa học, đất trở nên chai cứng, chua, rễ cạn, bón bao nhiêu cây cũng không “ăn”. Bài viết này giải thích dễ hiểu humic, fulvic là gì, khác phân hữu cơ ở điểm nào và dùng sao cho đúng để đất khỏe, rễ khỏe.

Phân hữu cơ, humic, fulvic là gì?

• Phân hữu cơ: nguồn chất hữu cơ từ phân chuồng hoai, bã thực vật, than bùn… sau khi phân hủy tạo thành mùn. Bón vào đất để cung cấp chất hữu cơ, một phần đạm, lân, kali và làm thức ăn cho vi sinh vật đất.
• Chất mùn (humic substances): phần hữu cơ đã phân hủy và ổn định trong đất, gồm axit humic và axit fulvic. Theo tổng quan khoa học của Nardi và cộng sự (Đại học Padova, Ý; tạp chí Scientia Agricola, 2016), chất mùn là thành phần chính của chất hữu cơ trong đất, hình thành từ xác thực vật, động vật qua quá trình sinh học và hóa học.
• Axit humic: phân tử lớn, màu nâu đen, chủ yếu tác động lên đất: kết dính hạt đất, giữ nước, giữ phân.
• Axit fulvic: phân tử nhỏ hơn, tan tốt trong nước, dễ đi vào cây qua rễ và lá, giúp vận chuyển dinh dưỡng.

Vai trò của phân hữu cơ humic fulvic với đất

1. Làm đất tơi xốp: chất hữu cơ và mùn kết dính hạt đất thành từng viên nhỏ, giữa các viên có khe hở cho nước thấm và không khí lưu thông, rễ dễ đâm sâu.
2. Giữ nước, giữ phân: đất nhiều mùn giữ ẩm lâu hơn trong mùa khô, giảm rửa trôi phân trong mùa mưa. Phân bón vô đất được “giữ lại” để rễ hút từ từ thay vì trôi mất.
3. Đệm pH, giảm độc: mùn giúp đất ít bị chua đột ngột, hạn chế tác hại của nhôm, sắt hòa tan trên đất phèn. Xem thêm bài pH đất ảnh hưởng thế nào đến cây trồng.
4. Nuôi vi sinh vật có ích: chất hữu cơ là thức ăn cho vi sinh vật, giun đất; đất “sống” sẽ phân giải dinh dưỡng và cạnh tranh với nấm bệnh trong đất.

Vai trò với rễ và cây trồng

Tổng quan của Nardi và cộng sự (2016) cùng nhiều nghiên cứu được trích trong đó cho thấy chất mùn có tác động giống chất kích thích sinh trưởng (tương tự auxin), kích thích cây ra nhiều rễ bên, đồng thời làm tăng hoạt động của “bơm” trên màng tế bào rễ, giúp rễ hút dinh dưỡng như đạm nitrat tốt hơn. Nhóm tác giả Canellas và cộng sự (Brazil, tạp chí Scientia Horticulturae, 2015) cũng tổng hợp axit humic, fulvic là nhóm chất kích thích sinh học có ích trong trồng rau, cây ăn trái nhờ ảnh hưởng lên rễ và quá trình hấp thu dinh dưỡng.

Ngoài đồng, bà con thường thấy: vườn được bổ sung hữu cơ, humic đều đặn thì rễ tơ trắng nhiều, cây ít bị sốc khi đổi thời tiết, bón phân “ăn” hơn, lá xanh dày. Tuy vậy, humic, fulvic không thay thế được phân đạm, lân, kali; chúng giúp cây dùng phân hiệu quả hơn chứ không phải nguồn dinh dưỡng chính.

Cách dùng phân hữu cơ, humic, fulvic cho đúng

1. Bón hữu cơ nền: bón phân hữu cơ khi làm đất, sau thu hoạch hoặc đầu mùa mưa; rải quanh tán, xới nhẹ, lấp đất mỏng và tưới ẩm. Phân chuồng phải ủ hoai trước khi bón.
2. Chia nhiều lần, không bón dồn: nghiên cứu của Đại học Ben-Gurion và Viện Volcani (Israel) đăng trên tạp chí Hydrology and Earth System Sciences (2014) ghi nhận nhà màng chỉ bón một lượng lớn phân chuồng ủ trộn vào đất trước khi trồng bị thất thoát đạm (nitrat) xuống nước ngầm nhiều hơn hẳn so với cách bón chia theo nhu cầu cây qua hệ thống tưới. Bài học: hữu cơ tốt nhưng cũng nên chia nhiều lần theo giai đoạn cây.
3. Humic, fulvic dạng lỏng: tưới gốc hoặc phun lá ở các giai đoạn cây cần rễ khỏe: sau khi trồng, sau thu hoạch, sau ngập úng, trước và sau khi cây mang trái. Pha theo hướng dẫn trên nhãn.
4. Kết hợp với phân khoáng: bón chung hữu cơ với NPK giúp giảm thất thoát phân, nhưng không trộn chung trong bình với thuốc BVTV khi nhãn không cho phép.
5. Kết hợp phục hồi cây: sau vụ trái, cây suy, rễ yếu thì dùng hữu cơ, humic để nuôi lại rễ (xem giải pháp phục hồi cây sau thu hoạch).

Giải pháp từ Giang Tây

• GF Extra 80 OM (bao 25kg): hữu cơ nở 80 OM; NPK 3-2-2, humic 2%, fulvic 2%. Dùng bón gốc cải tạo đất, giúp đất tơi xốp. Bón theo hướng dẫn trên bao bì. Giá đặt qua Facebook 12.600đ/kg (giá gốc 14.000đ/kg). Xem chi tiết: phân hữu cơ GF Extra 80 OM.
• GT Black (chai 1 lít): axit fulvic 27%, chất hữu cơ 39%, NPK 3-3-6%, nhập khẩu Tây Ban Nha. Dùng tưới gốc hoặc phun lá, pha theo hướng dẫn trên nhãn. Giá đặt qua Facebook 225.000đ (giá gốc 250.000đ). Xem chi tiết: phân hữu cơ sinh học GT Black.

Mua ở đâu? Bà con mua GF Extra 80 OM, GT Black tại Công ty CP TMDV Giang Tây – 6/12 Lê Văn Sô, phường Bình Thủy, TP Cần Thơ – Hotline 0971 237 669 / 0967 29 39 09 – giao hàng toàn miền Tây, miễn phí ship đơn từ 300.000đ.

Câu hỏi thường gặp

Humic và fulvic khác nhau thế nào?

Humic phân tử lớn, tác động chủ yếu lên đất (tơi xốp, giữ nước, giữ phân). Fulvic phân tử nhỏ, tan tốt, dễ vào cây qua rễ và lá, giúp vận chuyển dinh dưỡng.

Có humic rồi thì bớt phân NPK được không?

Humic giúp cây dùng phân hiệu quả hơn nhưng không thay thế đạm, lân, kali. Bà con vẫn bón NPK cân đối theo nhu cầu cây, có thể điều chỉnh dần khi đất được cải thiện.

Bón hữu cơ lúc nào tốt nhất?

Khi làm đất, sau thu hoạch và đầu mùa mưa là các thời điểm tốt. Nên chia nhiều lần trong năm thay vì bón dồn một lần.

Phân chuồng tươi có bón trực tiếp được không?

Không nên. Phân tươi dễ mang mầm bệnh, hạt cỏ và gây nóng rễ. Phải ủ hoai trước khi bón.

Kết luận

Phân hữu cơ, humic, fulvic là nền tảng cho đất khỏe và rễ khỏe: đất tơi xốp, giữ nước giữ phân, vi sinh vật có ích phát triển, rễ ra nhiều và hút chất tốt hơn. Kết hợp bón hữu cơ nền, bổ sung humic, fulvic đúng giai đoạn và bón NPK cân đối sẽ giúp vườn, ruộng bền vững qua nhiều vụ. Xem thêm cách nâng pH đất cấp tốc cho đất chua phèn.

Cần tư vấn thêm, bà con gọi 0967 29 39 09 hoặc 0971 237 669, hay nhắn fanpage CH VTNN Giang Tây. Mua GF Extra 80 OM, GT Black tại Công ty CP TMDV Giang Tây – 6/12 Lê Văn Sô, phường Bình Thủy, TP Cần Thơ – giao hàng toàn miền Tây, miễn phí ship đơn từ 300.000đ.

Tài liệu tham khảo: Nardi S. và cs. (2016), Scientia Agricola 73(1), doi:10.1590/0103-9016-2015-0006; Canellas L.P. và cs. (2015), Scientia Horticulturae, doi:10.1016/j.scienta.2015.09.013; Dahan O. và cs. (2014), Hydrology and Earth System Sciences 18:333–341 (Đại học Ben-Gurion và Viện Volcani, Israel); kinh nghiệm canh tác của bà con và kỹ sư Giang Tây tại ĐBSCL.

Công Ty CP TMDV Giang Tây

Add: 6/12 Lê Văn Sô - An Thới - Bình Thủy - Cần Thơ

Hotline: 0967.29.39.09 Email: giangtay.co@gmail.com