VÀNG LÁ THỐI RỄ CÂY CÓ MÚI: DẤU HIỆU, NGUYÊN NHÂN VÀ CÁCH PHÒNG
Mục lục
- Dấu hiệu nhận biết bệnh vàng lá thối rễ cây có múi
- Trên lá và tán cây
- Dưới rễ
- Ở gốc thân
- Nguyên nhân và điều kiện phát sinh
- Biện pháp phòng trừ vàng lá thối rễ cây có múi
- Thoát nước, giữ gốc khô ráo
- Cải tạo đất, bón phân hợp lý
- Giống và chăm sóc
- Thăm vườn thường xuyên
- Giải pháp từ Giang Tây
- Câu hỏi thường gặp
- Cây có múi vàng lá là bị vàng lá thối rễ phải không?
- Sau ngập nước bao lâu thì nên kiểm tra rễ?
- Cây đang thối rễ có nên bón phân cho mau xanh?
Vàng lá thối rễ cây có múi là bệnh khiến nhiều vườn cam, bưởi, quýt ở miền Tây suy kiệt, rụng trái và chết dần sau mùa mưa. Cuối năm, nước triều cường lên cao, nhiều vườn bị nước đứng trong mương liếp nhiều ngày. Vài tuần sau, bà con thấy cây vàng lá, rụng lá, trái nhỏ lại mà bón phân cũng không xanh. Bài này giúp bà con nhận biết bệnh sớm, hiểu vì sao cây bị và cách phòng theo hướng tổng hợp.

Dấu hiệu nhận biết bệnh vàng lá thối rễ cây có múi
Trên lá và tán cây
- Lá vàng dần, lá già rụng trước, cây ra đọt non yếu, lá nhỏ.
- Thường vàng một phía tán trước, đúng phía bộ rễ bị hư nhiều nhất.
- Cây ra hoa, đậu trái kém; trái nhỏ, dễ rụng; nặng thì cành khô dần từ ngọn.
Dưới rễ
- Bới gốc thấy rễ tơ thối nâu đen, mùi hôi.
- Vỏ rễ mềm, tuột ra dễ dàng, chỉ còn sợi lõi trắng bên trong.
- Cây ít rễ tơ mới, nhổ thử cây con thấy bộ rễ rất ít.
Ở gốc thân
- Gốc thân sát mặt đất hoặc chỗ mắt ghép có vết sậm màu, ướt, hơi lõm.
- Vỏ nứt dọc, chảy mủ (xì mủ gốc), sau đó vỏ khô và bong ra.
- Vết thối lan quanh thân, lên trên và xuống rễ. Khi vết thối ăn vòng quanh gốc, cây sẽ chết.

Nguyên nhân và điều kiện phát sinh
Bệnh vàng lá thối rễ trên cây có múi thường do nhiều tác nhân cùng gây ra. Nấm Fusarium và nhóm Phytophthora (thường gọi là nấm gây xì mủ) sống sẵn trong đất. Tuyến trùng chích hút làm rễ có vết thương, mở đường cho nấm xâm nhập. Các nghiên cứu khoa học cho thấy:
- Khi đất sũng nước, rễ tơ có thể bị hư chỉ sau vài ngày. Nếu đất ướt kéo dài, các rễ lớn cũng bị hại.
- Mầm bệnh chỉ cần nước đọng tiếp xúc với vỏ gốc khoảng vài tiếng là đủ để xâm nhiễm.
- Nhiệt độ ấm áp quanh năm như ở miền Tây rất thuận lợi cho nấm phát triển.
- Bào tử lây theo nước tưới, nước mưa văng từ đất lên, đất bám dụng cụ và cây giống mang mầm bệnh.
Những vườn dễ bị nặng: vườn liếp thấp, mương cạn, sau ngập úng hoặc triều cường; vườn vun đất, rác sát gốc làm mắt ghép bị vùi; vườn bón nhiều phân hóa học, đất chua và ít chất hữu cơ; cây bị trầy gốc khi làm cỏ.

Biện pháp phòng trừ vàng lá thối rễ cây có múi
Thoát nước, giữ gốc khô ráo
- Lên liếp cao, khơi mương sâu, có cống bọng để chủ động rút nước khi triều cường.
- Sau ngập phải rút nước càng sớm càng tốt, xới nhẹ mặt đất cho rễ thở.
- Không vun đất, rác, cỏ ủ sát gốc; chừa khoảng trống quanh gốc và giữ chỗ mắt ghép luôn cao hơn mặt đất.
- Không tưới quá nhiều, nhất là với cây con trong 1–2 năm đầu.
Cải tạo đất, bón phân hợp lý
- Bón thêm phân hữu cơ hoai mục để đất tơi xốp, tăng vi sinh vật có lợi.
- Rải vôi đầu mùa mưa để giảm chua, hạn chế nấm bệnh.
- Khi rễ đang yếu, không bón đạm hay phân hóa học liều cao vì dễ làm cháy rễ. Chờ cây ra rễ mới, đọt mới rồi mới bón tăng dần.
Giống và chăm sóc
- Chọn cây giống sạch bệnh, nguồn gốc rõ ràng, gốc ghép khỏe.
- Tránh làm trầy gốc khi làm cỏ, xới đất.
- Vệ sinh dụng cụ sau khi làm ở cây bệnh.
- Cây chết vì bệnh nên nhổ bỏ, xử lý hố trồng trước khi trồng lại.
Thăm vườn thường xuyên
- Kiểm tra gốc định kỳ, nhất là sau mưa lớn và sau ngập.
- Thấy vết xì mủ thì cạo sạch phần vỏ bệnh tới phần vỏ lành, rồi xử lý thuốc theo hướng dẫn trên nhãn.
- Xử lý khi cây mới chớm vàng lá sẽ dễ phục hồi hơn nhiều so với khi cây đã rụng lá trơ cành.
Giải pháp từ Giang Tây

- ECO 86 (500gr): trừ 6 bệnh: thối rễ, thối thân, héo rễ, đốm lá, phấn trắng và đạo ôn trên lúa. Đặt qua Facebook 252.000đ (giá gốc 280.000đ).
- Thần Y 722SL: đặc trị nứt thân, xì mủ do Phytophthora. Chai 50ml đặt qua Facebook 31.500đ (giá gốc 35.000đ); chai 480ml 256.500đ (giá gốc 285.000đ).
- HUM M79 (500ml): cung cấp chất điều hoà sinh trưởng ra rễ cực mạnh, giúp cây ra rễ mạnh trong giai đoạn cây con, chiết cành. Đặt qua Facebook 169.200đ (giá gốc 188.000đ).
Cách dùng: pha theo hướng dẫn trên nhãn. Nên kết hợp với thoát nước và cải tạo đất thì cây mới phục hồi bền. Miễn phí giao hàng đơn từ 300.000đ.

Video hướng dẫn: Cách dùng thuốc đặc trị nứt thân xì mủ.
Câu hỏi thường gặp
Cây có múi vàng lá là bị vàng lá thối rễ phải không?
Chưa chắc. Cây có thể vàng lá do thiếu dinh dưỡng, do bệnh vàng lá gân xanh hoặc do thối rễ. Cách chắc nhất là bới gốc xem rễ tơ: rễ thối nâu đen, vỏ rễ tuột ra thì là thối rễ.
Sau ngập nước bao lâu thì nên kiểm tra rễ?
Nên kiểm tra ngay khi nước rút và theo dõi thêm 2–4 tuần sau đó, vì triệu chứng vàng lá thường xuất hiện chậm hơn lúc rễ bắt đầu thối.
Cây đang thối rễ có nên bón phân cho mau xanh?
Không nên bón đạm, phân hóa học liều cao khi rễ đang yếu. Nên xử lý bệnh, kích rễ, bón hữu cơ hoai mục trước; khi cây ra rễ mới, đọt mới mới bón tăng dần.
Xem thêm các bài cùng chuyên mục:
Phòng bệnh vàng lá thối rễ cây có múi cần làm từ gốc: thoát nước tốt, đất tơi xốp, gốc khô ráo và thăm vườn thường xuyên. Bà con cần tư vấn thêm, vui lòng gọi 0967 293 909 hoặc nhắn tin fanpage CH VTNN Giang Tây để được hỗ trợ.