BỆNH THÁN THƯ TRÊN ỚT: DẤU HIỆU, NGUYÊN NHÂN VÀ CÁCH PHÒNG

Bệnh thán thư trên ớt làm trái thối, khô, rụng và mất giá. Bài viết hướng dẫn nhận biết sớm, hiểu nguyên nhân và phòng bệnh theo hướng tổng hợp.

Bệnh thán thư trên ớt (bà con hay gọi là bệnh cháy trái, thối trái ớt) là bệnh hại nặng nhất trên ruộng ớt ở miền Tây, nhất là cuối mùa mưa khi đêm sương nhiều, ngày nắng nóng. Trái đang đẹp mà nổi vết lõm thâm đen thì vừa rụng, vừa bị thương lái chê, mất giá cả mùa. Bài viết này giúp bà con nhận biết sớm bệnh thán thư ớt, hiểu vì sao bệnh phát và cách phòng theo hướng tổng hợp.

Trái ớt bị thán thư với vết lõm thâm đen, vòng đồng tâm. Ảnh: Saxena và cộng sự/Frontiers in Microbiology 2016, CC BY 4.0

Dấu hiệu nhận biết bệnh thán thư trên ớt

Bệnh gây hại cả trái xanh lẫn trái chín, cả trên lá và thân. Bà con thăm ruộng chú ý các dấu hiệu sau:

• Trên trái: lúc đầu là chấm nhỏ úng nước, sau lan thành vết tròn hoặc bầu dục, lõm xuống, màu nâu sẫm. Vết bệnh già có các vòng đồng tâm gồm nhiều chấm đen nhỏ; trời ẩm có lớp bào tử màu cam hồng nổi trên vết bệnh.
• Trái thối, khô: nhiều vết bệnh liên kết làm trái thối, teo tóp, khô treo trên cây hoặc rụng.
• Trên lá và thân: đốm nhỏ màu xám nâu, viền sậm, về sau cũng có vòng đồng tâm; đọt và cành non có thể khô dần từ ngọn xuống.

Trái ớt bị thán thư thối khô ngay trên cây. Ảnh: DannykhorskhiLXII/Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Đốm thán thư trên lá ớt. Ảnh: Saxena và cộng sự/Frontiers in Microbiology 2016, CC BY 4.0

Nguyên nhân và điều kiện phát sinh bệnh thán thư ớt

Bệnh do nhiều loài nấm thuộc giống Colletotrichum gây ra. Các nghiên cứu khoa học cho thấy nấm tấn công được cả trước và sau thu hoạch, trên cả trái xanh và trái đỏ; ở vùng bệnh nặng, thiệt hại có thể lên tới 80% sản lượng.

• Thời tiết: bệnh phát mạnh khi trời nóng ẩm, khoảng 27°C và ẩm độ không khí trên 80%. Lá và trái ướt càng lâu (mưa dầm, sương đêm, tưới phun chiều tối) thì bào tử càng dễ nảy mầm và xâm nhiễm.
• Lây lan: bào tử theo giọt mưa, nước tưới văng từ trái bệnh sang trái lành; ruộng trồng dày, tán rậm, ẩm thấp thì bệnh lan nhanh.
• Nguồn bệnh tồn tại: nấm sống được trong hạt giống, xác cây bệnh và đất. Nấm còn có thể nằm "im" trên trái xanh rồi bùng phát khi trái chín hoặc lúc đã hái, làm ớt thối trong khi vận chuyển, bảo quản.

Biện pháp phòng trừ bệnh thán thư trên ớt

Thán thư rất khó trị khi đã lan rộng, nên cách hiệu quả nhất là phòng sớm và kết hợp nhiều biện pháp.

1. Giống và cây con

Dùng giống sạch bệnh, không lấy hạt từ trái bị bệnh. Ươm cây con khỏe, sạch cỏ, ươm xa ruộng cà, ớt, cà chua đang bị bệnh.

2. Làm đất, mật độ và nước

Lên liếp cao, rãnh thoát nước tốt, nhất là cuối mùa mưa. Trồng thưa vừa phải để ruộng thông thoáng. Tưới gốc hoặc tưới nhỏ giọt, hạn chế tưới phun lên tán vào chiều tối để lá, trái không ướt qua đêm. Phủ bạt nilon hoặc rơm để đất và nước không văng lên trái.

3. Vệ sinh đồng ruộng và luân canh

Hái bỏ trái bệnh, lá bệnh, cành khô, gom ra khỏi ruộng tiêu hủy, không bỏ ngay bờ ruộng. Sau vụ dọn sạch xác cây. Luân canh với cây khác họ cà (lúa, bắp, đậu…) từ 2–3 năm để cắt nguồn bệnh trong đất.

4. Bón phân cân đối

Không bón thừa đạm làm cây xanh mướt, tán rậm, dễ nhiễm bệnh. Bón cân đối đạm – lân – kali, bổ sung canxi để vỏ trái chắc.

5. Thăm ruộng và phun phòng đúng lúc

Từ lúc ra hoa, đậu trái, bà con thăm ruộng 2–3 ngày/lần, nhất là sau các đợt mưa. Thấy vết bệnh đầu tiên thì hái bỏ trái bệnh và phun thuốc đặc trị ngay khi bệnh mới chớm. Các thử nghiệm cho thấy ruộng được phun phòng có tỉ lệ bệnh thấp hơn rõ rệt so với ruộng bỏ mặc. Luôn pha đúng liều trên nhãn và giữ đúng thời gian cách ly trước khi hái.

Giải pháp từ Giang Tây cho bệnh thán thư ớt

H EXTRA 150SC – chai 500ml: đặc trị lem lép hạt, thán thư; đặc trị cháy lá sầu riêng. Cách dùng: pha theo hướng dẫn trên nhãn, phun khi bệnh mới chớm, giữ đúng thời gian cách ly trước thu hoạch.

Giá đặt qua Facebook 184.500đ (giá gốc 205.000đ). Miễn phí giao hàng đơn từ 300.000đ.

Bà con xem thêm: Bệnh sương mai trên dưa leo, bầu bí; Bọ nhảy hại rau màu.

Câu hỏi thường gặp

Bệnh thán thư ớt có lây qua hạt giống không?

Có. Nấm gây bệnh sống được trong hạt giống, xác cây và đất, nên bà con cần dùng giống sạch bệnh và không lấy hạt từ trái bị bệnh.

Vì sao ớt hái về rồi mới bị thối đen?

Nấm có thể nhiễm sẵn trên trái xanh mà chưa lộ vết bệnh, đến khi trái chín hoặc gặp ẩm trong lúc vận chuyển, bảo quản thì bùng phát. Vì vậy cần phòng bệnh từ lúc ra hoa, đậu trái.

Phun thuốc một lần có hết bệnh không?

Không nên kỳ vọng như vậy. Thán thư cần quản lý tổng hợp: vệ sinh ruộng, thoát nước, trồng thưa, hái bỏ trái bệnh và phun thuốc đúng lúc bệnh mới chớm, theo đúng liều trên nhãn.

Bà con cần tư vấn cụ thể cho ruộng ớt của mình, vui lòng gọi 0967 293 909 hoặc nhắn tin fanpage CH VTNN Giang Tây để kỹ sư Giang Tây hỗ trợ.

Công Ty CP TMDV Giang Tây

Add: 6/12 Lê Văn Sô - An Thới - Bình Thủy - Cần Thơ

Hotline: 0967.29.39.09 Email: giangtay.co@gmail.com